Tản mạn… rau dền!

Không biết vì sao mà loại rau này lại sở hữu cái tên ngồ ngộ: rau dền. Không phải họ rau muống hay cần nước dập dềnh theo sóng, cũng không như mấy mớ lục bình xanh xanh tim tím dềnh lên dềnh xuống theo con nước lớn nước ròng. Họ hàng nhà dền ta mọc trên đất hẳn hoi, đất càng khô cằn, thiếu nước thì càng sinh sôi nảy nở, chẳng thèm kén canh chọn cá như mấy bụi xà lách, cải ngồng… luôn cần người vun trồng, chăm bón.

Sở dĩ tôi biết được cái sức sống tiềm tàng của loại “rau chẳng ra rau, cỏ không nên cỏ” (tự thuật theo lời của bác tôi – một người nông dân chính hiệu vốn quanh năm gắn bó với đồng ruộng) là nhờ những buổi trưa trốn má chui rào ra ngoài vườn, chơi đồ hàng với mấy đứa bạn trong xóm. Lũ con nít bày ra đủ trò bán mua hệt như một buổi chợ trời đắt đỏ mà tôi thường chứng kiến mỗi khi được mẹ cho níu áo theo ra chợ:

Có bà bán bánh tráng; có cô bán thịt heo miệng mồm rao ngọt xớt: Thịt đây! ba rọi, nạc, mỡ đều có hết, mại dzô mại dzô; có ông bán bắp; có em bé bán chè, nồi chè hầm bà lằng thứ lá rau, vỏ thanh long trộn nước giếng…

Và có tôi, tôi bán rau.

Cửa hàng bán rau của tôi thường rất đa dạng, nhiều chủng loại: rau cải và rau ngót được hái từ đọt non từ một loại cây trồng làm hàng rào (cho đến giờ tôi vẫn chưa biết tên), lá tre giả làm rau muống, cỏ non bó lại thành mớ tần ô thơm ngọt.

Và rau dền.

Riêng rau dền thì đích thị là rau dền, không bị lũ trẻ tụi tôi phù phép và tưởng tượng từ lá này qua lá khác. Bởi vì dền cơm mọc rất nhiều những chỗ đất trống, mọc trên cả lối người đi, và đạt tiêu chuẩn là vừa nhỏ đủ để bó lại thành bó, bằng với kích cỡ của những loại “rau” khác.

Phiên chợ quê thường kết thúc giữa chừng khi chúng tôi mới bán được một nửa số hàng, khi một đứa nào đó bị chị hai í ới kêu về trông nhà, hay má tôi đột nhiên xuất hiện ngay trước mặt, đe doạ nếu tôi không chịu vào nhà ngủ trưa sẽ cho ăn đòn ngay lập tức.

Chợ tàn, chè cháo đổ lênh láng, thịt thà “mất giá”, bông tai, dây chuyền gỡ ra, quẳng đi không thương tiếc, rau cỏ thì vương vãi lung tung khắp mọi nơi. Dền ta cũng chịu chung số phận bi đát khi bị quăng mỗi nơi một bó, nằm chỏng chơ, tàn héo.

Rồi tất cả bị cái chổi tre loạt soạt của má quét sạch, gom lại thành đống, châm lửa đốt. Đó là cái cách dọn rác tự nhiên, dân dã và hiệu nghiệm mỗi buổi chiều tà nơi quê nhà, mà mãi cho đến lúc này đây khi đã trở thành người con xa xứ, lòng tôi vẫn hướng về những nẻo quê có đụn khói màu xám nhạt bốc lên cao, tự nhủ rằng đó không phải khói bếp nhà ai cay xè mắt mà là khói từ những đống rác vun đầy của các mẹ, các chị siêng năng tần tảo.

Rồi suốt chuỗi ngày bé thơ sau đó, tôi lại chui rào trốn đi chơi, và lại vào vai cô hàng rau đỏng đảnh chỗ đất trống có nhiều rau dền mọc. Kỳ lạ là cho dù có hôm tôi ra tay “sát thủ” nhổ sạch những bụi dền, thì một thời gian ngắn sau đó, lại thấy sắc xanh nhạt dần xuất hiện và nhiều hẳn lên sau những cơn mưa rào bất chợt.

Dền cơm mọc đầy, nhưng người dân quê tôi chẳng ai chịu tận dụng làm bữa rau xanh đưa cơm ngon miệng. Nhà quê mà, thiếu gì rau xanh, thích gì hái đó, chẳng ai chịu nhọc công ngồi tỉ mẩn nhổ từng bụi dền nhỏ bé, tầm thường mọc chen cả lối đi. Vì vậy mà dền cơm chỉ xuất hiện trong trò chơi trẻ con ngày bé, hoặc trong thúng rau… heo của tụi trẻ nếu gặp phải mùa khan hiếm những loại cây lá khác. Chỉ có tôi, vốn thích bày trò, bán hàng chán sẽ chuyển qua nấu bếp. Lén bốc một nắm gạo của má, ra góc sau nhà đào cái lỗ con con, vun lá tre khô châm lửa. Nồi, chén là những cái vá đã gãy cán, hoặc mấy lon sữa bò bỏ lăn lóc xó nhà. Cơm chín, lũ tôi xúm lại luộc mớ dền cơm đã rửa sạch, cho vào miệng thấy bùi bùi, sung sướng còn hơn được ăn cao lương mỹ vị.

Sau này lớn lên, tôi được biết họ nhà dền có rất nhiều loại, kể cả những cây dền cao ngang đầu người, lá to bản và thân cứng cáp. Nào là dền tía, dền gai, rồi những củ dền bán đầy ở chợ, mấy chị nội trợ ưa dùng bởi màu tím sậm bắt mắt. Rau dền giờ đây… lên đời, trở thành thực đơn chính của những nhà hàng đồng quê nổi tiếng. Dền cơm cũng thế. Có người còn ca ngợi đó là một loại rau hiếm quý. Thiên hạ giờ đổ xô đi mua rau sạch trong siêu thị, trong đó dền cơm cũng là một trong những loại rau đắt đỏ và mau hết hàng.

Tôi ở trọ. Chủ nhà không cho nấu ăn, nên cho dù có mua được cũng chẳng thể nào tự tay chế biến món rau đơn giản ấy. Đành tự nhủ có dịp về quê sẽ đi hái dền cơm và làm một bữa cơm rau chính hiệu.

Nhưng, mảnh đất sau nhà giờ bê tông hoá hết rồi. Cái lỗ rào be bé tôi thường trốn mẹ mỗi trưa cũng được thay bằng hàng lưới B40 kiên cố.

Má bảo: “Để má mua về cho. Ở mình rau dền thiếu gì!” Rồi xách giỏ vội vàng ra chợ.

Chỉ có dền tía, dền gai, chứ không có dền cơm.

Thôi kệ, dền nào chả là dền, ăn vào vẫn vậy cả thôi.

Nhưng tôi vẫn chưa tìm lại được cái vị bùi bùi của mớ dền cơm ngày thơ bé…

Bài này tôi viết sau một buổi ăn cơm trưa với rau dền. Đĩa cơm chất lượng cao đề huề cá thịt được công phu chế biến…

Nhưng tôi chỉ thích ăn cơm trắng cùng rau dền luộc chấm với nước mắm ớt.

Dền này cũng chẳng phải dền cơm.

Mi Chai (Phu Yen)

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: