Bốn mùa ướp trà hương

 

Gần Tết, nhà nào cũng bận rộn chuẩn bị sắm sanh, riêng nhà tôi lại đông vui hơn, bởi rất nhiều khách của nội. Nội ngoài 80 rồi, lưng còng, tay lần tràng hạt, nhưng trên gương mặt còn phảng phất chút đài các của một người gốc Hà thành. Nội còn minh mẫn lắm, nội bảo đó là nhờ cái nghề ướp trà, tỉ mẩn đong với đếm.

Nội hay kể chuyện từ đầu thế kỷ trước. Ngày ấy, tóc tết bím, lon ton theo mẹ ướp sen, ướp nhài hầu các cụ dùng trà mỗi dịp lễ Tết, chẳng ngờ, cái công việc tưởng như sinh hoạt hàng ngày đó lại trở thành một nghề theo nội suốt cả cuộc đời.

Chiến tranh, ly tán, vật đổi sao dời, bao nhiêu thăng trầm của người Hà Nội một thời, nội và cả gia đình đều nếm trải. Ra đi vào mùa thu, trở về cũng nhằm khi lá rụng. Nhưng trong suốt những năm tháng lưu chuyển ấy, chưa khi nào nội ngưng ướp trà như một duyên phận. Cho đến ngày nghỉ hưu, nghe lời các cô bác, nội mới chính thức làm nghề để bán.

Ngót nghét 30 năm ướp trà nhưng hầu như không mấy ai biết đến nội. Một phần vì tính nội lặng lẽ, một phần vì nội chỉ làm để bán cho khách quen.

Hàng năm, đến độ tháng tư âm lịch, nội bắt đầu ướp sen, vừa khi những cơn mưa phùn đã tạnh hẳn, cũng không còn rét nàng Bân trên phố. Nội đặt hàng người ta lấy hoa ở gần Đầu Đầm – Hồ Tây. Mỗi lần nội chỉ lấy vài trăm bông, làm xong, 3 ngày sau mới lấy tiếp để đảm bảo độ tươi. Mà nhất định phải là những bông kép gọi là sen trăm cánh, bông đơn gọi là quỳ không dùng được. Cũng không phải thả cánh hoa vào trà rồi ướp như nhiều người lầm tưởng mà phải lấy cái tinh tuý nhất là nhuỵ trắng trên các tua sen, nhỏ li ti gọi là gạo sen. Mấy đứa cháu tụi tôi lại xúm vào giúp nội. Nếu 2 người làm cẩn thận cũng phải mất cả buổi sáng để nhặt được 3 lạng gạo sen từ 300 bông hoa tươi.

Nội bảo, sen có thể ướp với trà Thái Nguyên, nhưng tốt hơn là dùng trà cánh dài, lấy từ những cây chè cổ thụ trên núi cao, tận Hà Giang. Và thế là cứ 1 cân trà rắc 2 lạng gạo sen, đem ủ cho cánh trà hút hết vị hoa còn tươi ướt, rồi sấy cách thuỷ đến đủ độ khô. Hết một lượt như vậy mất 3 ngày, lại đem ra tiếp tục rắc gạo, thêm trà, ủ, sấy cho đến khi xong một mẻ 7 cân trà với 1 cân tư gạo sen. Nếu người khác chỉ ướp có 5 lần hoặc làm với số lượng lớn một lúc thì nội cứ nhất nhất phải 7 lượt và 21 ngày mới trọn một mẻ. Bởi vậy, trà của nội có hương vị đậm hơn hẳn những nơi khác, uống đến nước thứ ba cũng bằng người ta pha nước đầu.

Xen giữa mùa ướp sen, tuần đầu tháng 3, tháng 7, nội lại chuyển sang ướp nhài, tuy có đơn giản hơn một chút, nhưng không kém phần công phu. Mỗi ngày nội lấy nửa cân nụ nhài, phải lấy vào buổi chiều mới đạt hương, đem về nhặt cuống rồi thả vào túi ni lông ủ nóng, đến khi nụ hoa nở bông to nhất, thơm nhất mới đem rắc 1 cân trà với 2 lạng rưỡi hoa. Rồi cũng ủ với sấy, sau 4 lượt như vậy mới xong một mẻ.

Mỗi năm, nội ướp độ 1 yến từng loại, cũng để được ít tiền, khỏi phải nhờ con cháu. Lũ chúng tôi cũng được nội trả “lương” nhặt gạo sen hay nụ hoa nhài, có vài đồng nhét lợn đất hoặc mua pháo tép đốt chơi, vui đáo để.

Trà của nội không có thương hiệu, cũng không đóng gói, dán nhãn. Nội đặt người ta làm mấy cái túi nhỏ bằng bàn tay, vừa đủ đong từng lạng. Ai mua nhiều hơn thì có túi nilông hoặc thậm chí gói bằng giấy báo. Nhiều đại lý mua lại trà của nội, mang về pha thêm, 1 cân thành cân rưỡi, khách vẫn mua đều đều. Nội dạy, mình làm túc tắc để giữ cái nghề tổ tiên truyền lại, đừng có làm dối mà phải tội.

Chúng tôi nghiện uống trà từ nhỏ, vì mỗi lần xong một mẻ, nội lại cho nếm thử. Lâu dần, mấy anh chị em trong gia đình đều có thể phân biệt được độ đậm nhạt của hương, của mấy lần tuần trà.

Trà nhài uống hợp nhất vào mùa hè, hoặc đầu thu. Chỉ một ngụm cũng đủ khiến tâm hồn mát rượi, sảng khoái, tinh khôi. Trà sen thì hợp nhất từ khi sắp sang đông cho đến cả mùa xuân, đón Tết.

 Một hớp hương sen làm ấm lòng người, cảm giác thư thái, khoan dung và thanh tao lạ thường. Khách đến chơi, đảm bảo lưu luyến hương vị trà không muốn về. Nội dặn, riêng với trà sen chớ ăn kèm bất kỳ món gì kẻo mất vị; khi chế, phải pha vào ấm nhỏ, đặt trong một bát nước sôi để mùi hương toả ra cả bên ngoài, thơm ngát…

Niềm vui của nội là mỗi lần có khách đến chơi, uống thử và gật gù khen thích thú. Nội càng vui hơn khi con cái, cháu chắt quây quần bên nội ăn một bữa đoàn viên mỗi chiều chủ nhật. Rồi những đêm rằm Trung thu, cả nhà ngồi đón trăng trên sân thượng, ăn bánh phá cỗ và nhâm nhi tách trà nhài vừa ấm, vừa thanh.

Tết này, nội lại sửa soạn mấy lạng trà sen đem biếu nhà chùa, với một tâm niệm giản dị và mộc mạc như chính con người nội, với một niềm tin ở đất trời, ở lòng người đang độ khai xuân.

Anh Đức – Ảnh Trần Việt Đức

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: