Tương Bần

Cách Hà Nội 30km theo đường Quốc lộ số 5 về phía đông là thị trấn Bần Yên Nhân, huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên. Tên đầy đủ là thị trấn Bần Yên Nhân nhưng từ xưa đến nay mọi người vẫn quen gọi là Bần. Thị trấn Bần nằm trải dài khoảng 2km dọc hai bên đường số 5 và có độ 200 nhà mặt đường đồng thời là cửa hàng bày bán Tương Bần.

Bảo dưỡng tương

Không ai biết nguồn gốc Bần làm tương từ bao giờ, nhưng những cơ sở làm tương ngon nhất ở Bần như Minh Quất, Đức Vinh, Thiên Sơn, Hường Đạt, Nguyễn Văn Chính… đều có bề dày từ 4 đến 8 đời. Nguyên liệu làm tương có gạo nếp, loại nếp cái hoa vàng, đỗ tương đều hạt, muối tinh chọn lọc. Gạo nếp nấu thành cơm sao cho chín đều mà lại khô, rải ra nia phơi đảo đều qua 5 ngày rồi cho vào bể ủ tiếp 7 ngày với đỗ tương đã rang thơm đã ngâm và vừa lên mốc. Tiếp đó cho vào chum loại 100 lít nước. Với 15kg đỗ tương, với 25kg gạo nếp đã nấu thành cơm và 15kg muối. Tương ủ trong chum 2 tháng trở ra là ăn được. Ủ đến 2 năm là độ ngon nhất. Tương chiết ra chai nhựa bán 10.000đ/lít, màu tương vàng sậm và đặc sền sệt. Khi ăn, tương là món nước chấm của rau, của thịt. Tương còn là gia vị kho cá, nấu canh chua. Rau, cà, thịt, đậu phụ chấm với tương Bần, ăn thấy đậm đà và như thoang thoảng có cả vị phù sa châu thổ, hương thơm nơi nội đồng, có cả công của cha, nghĩa của mẹ và tình của người thôn nữ chân quê. Có điều lạ bữa ăn đã có chút tương, ăn riết là quen quen nhơ nhớ, vì thế từ xưa đã có câu ca dao:

Anh đi, anh nhớ quê nhà
Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương.

Một giếng nước cổ làm tương (ngày nay làm tương đã dùng nước máy)

Sẽ rất sai lầm nếu nghĩ tương là gia vị của người nghèo hoặc chỉ nơi bình dân thôn dã. Ngày nay, ở trong các nhà hàng sang trọng vẫn có chén tương Bần bên cạnh các món ăn. Các tay bợm nhậu còn phải thốt lên:
Tái dê chấm với tương gừng…
Có du khách qua đường số 5, qua Bần ghé vào mua tương, đã đề thơ :
Anh đi trăm quán ngàn cầu
Hải vị cũng thuộc, sơn hào cũng quen
Mà sao anh vẫn cứ thèm
Đĩa rau muống luộc, lại thêm tương Bần.
Bởi quê em tảo tần mưa nắng
Hạt đậu rang vàng đậm ngọt thơm.
Bát cơm có một chút tương
Bao nhiêu ý vị quê hương gọi về.

Tương Bần bày bán bên đường số 5

Và, còn một điều khó ngờ nữa ! Ở bên kia Tây bán cầu và những phương trời Âu lạnh giá… Những người con xa xứ thiếu gì “hoa thơm cỏ lạ” mà vẫn không thể quên được tương Bần Yên Nhân. Bởi vậy, nên hằng năm đều đặn vẫn có những chuyến hàng xuất cảnh chở toàn tương. Cao điểm nhất là năm 2002 xuất sang Mỹ 1 vạn lít. Những nước khác như Đức, Pháp, Séc, Nga… mỗi năm cũng nhập đến hàng ngàn lít tương Bần.

Ở miền Bắc còn có tương Nam Đàn, tương Cự Đà nhưng dường như tương Bần ngon và đậm đà hơn. Tương Bần lại hiện diện bên đường số 5, nơi đầy nắng, đầy gió và cũng đầy năng động trong cơ chế thị trường.

PHẠM HUY TƯỞNG

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: