Acid amin tạo ra hạnh phúc

Phospholipid (choline và serine) như đã nói ở bài trước, chuyên cải thiện việc nghe của não bằng cách giữ cho các vị trí thụ thể trong tình trạng tốt. Acid amin lại là những “viên gạch” đạm, cải thiện việc nói của não. Từ mà não sử dụng để gởi các tín hiệu từ tế bào này đến tế bào khác được gọi là chất dẫn truyền thần kinh và những ký tự được xây nên từ acid amin.

gataynauhatde

Gà tây nấu hạt dẻ. Ảnh: TLCK

Sự thiếu hụt acid amin nói cho cùng không phải là không phổ biến và có thể làm tăng trầm uất, lãnh đạm và mất hứng, một sự bất lực trong thư giãn, trí nhớ và sức tập trung kém. Bổ sung acid amin đã chứng tỏ cho thấy những vấn đề vừa nêu được cải thiện. Ví dụ như một dạng acid amin tryptophan đã chứng tỏ hiệu quả hơn là các loại thuốc chống trầm uất qua các thử nghiệm mù đôi.1 Acid amin tyrosin cải thiện năng lực tinh thần và thể chất bị stress tốt hơn là cà phê… Buôn Ma Thuột.2 Acid amin GABA có hiệu lực cao chống lại sự lo âu.3

Những chất truyền dẫn thần kinh chính

Nhưng để hiểu tại sao acid amin là bạn chí cốt của não, chúng ta cần khai thác xem chất dẫn truyền thần kinh hoạt động thực sự như thế nào.

Có hàng trăm loại chất dẫn truyền thần kinh khác nhau trong não và trong cơ thể, nhưng sau đây là những chất chính:

– Adrenalin, noradrenalin và dopamin làm bạn cảm thấy khoẻ, kích thích bạn, động viên bạn và giúp bạn đương đầu với stress.

– GABA chống lại những chất kích thích chất dẫn truyền thần kinh, thư giãn bạn và làm bạn dịu lại sau cơn stress.

– Serotonin giữ bạn hạnh phúc, cải thiện tính khí của bạn và xua đi những buồn bực.

– Acetylcholin giữ cho não bạn nhạy bén, cải thiện trí nhớ và sự nhạy bén trí tuệ.

– Các chất tryptamin giữ cho bạn nối kết. Chẳng hạn, melatonin giữ bạn “đồng bộ” với ngày và đêm và với các mùa.

Còn nhiều chất khác trong não hoạt động na ná như những chất dẫn truyền thần kinh, như endorphin tạo cho bạn cảm giác hưng phấn. Nhưng ở trên là năm chất đầu đàn trong dàn nhạc của não bạn. Tính khí, trí nhớ và sự nhạy bén trí tuệ của bạn hết thảy đều chịu ảnh hưởng bởi hoạt động của các loại chất dẫn truyền thần kinh khác nhau. Nếu serotonin cao, chẳng hạn, bạn giống như đang hạnh phúc; nếu dopamin và adrenalin thấp bạn giống như đang cụt hứng và mệt mỏi. Có được sự cân bằng chuẩn của các chất dẫn truyền thần kinh đầu đàn là một thiết yếu nếu bạn muốn sức khoẻ tinh thần toàn thịnh.

Chất dẫn truyền thần kinh hoạt động ra sao?

Các chất dẫn truyền thần kinh được tiết ra từ một tế bào thần kinh và được gởi ngang qua khe liên hợp thần kinh, để giao thông điệp của chúng đến tế bào thần kinh kế tiếp. Mỗi chất dẫn truyền thần kinh phù hợp với các vị trí của thụ thể nào đó – “những cái hộp ký tự” của tế bào nhận. Khi thông điệp được giao, một tín hiệu điện đi từ một tế bào thần kinh này qua một tế bào thần kinh khác.

Một khi một chất dẫn truyền thần kinh đã giao thông điệp của nó xong, nó được đưa ra khỏi vị trí của thụ thể và quay về khe liên hợp thần kinh. Nó có thể được thẩm thấu trở lại hoặc tái sinh bởi tế bào thần kinh tiết ra nó, hoặc nó có thể bị vỡ và tiêu huỷ.

Những chất dẫn truyền thần kinh này được tạo thành gián tiếp bởi các acid amin được đưa vào cơ thể qua thực phẩm. Có tám acid amin thiết yếu. Từ tám loại này chúng ta có thể tạo ra những acid amin khác mà não và cơ thể chúng ta cần, và từ những acid amin này chúng ta có thể tạo ra chất dẫn truyền thần kinh. Trong bảng bạn có thể thấy chất dẫn truyền thần kinh serotonin được làm ra từ acid amin tryptophan. Serotonin được thừa nhận là cải thiện tính khí của bạn, nên khi ăn thực phẩm giàu tryptophan, như gà tây, có thể cải thiện tính khí của bạn.

Điều đó được chứng minh rõ ràng qua một thực nghiệm do khoa tâm lý đại học Oxford tiến hành. Tám phụ nữ được cho một chế độ ăn thiếu tryptophan. Trong vòng tám tiếng đồng hồ, hầu hết trong số họ bắt đầu cảm thấy trầm uất hơn. Khi tryptophan được gia vào chế độ ăn mà họ không biết, tính khí của họ được cải thiện.4

Một ví dụ khác là tyrosin. Tyrosin được quân đội Mỹ nghiên cứu kỹ và đã chứng tỏ khả năng cải thiện năng lực trí tuệ và thể chất, nhất là trong những hoàn cảnh bị stress. Các nghiên cứu của quân đội Mỹ phát hiện ra rằng cung cấp cho binh sĩ tyrosin trong những trạng huống stress do quá lạnh, hoặc hoạt động lao lực qua những giai đoạn kéo dài, cho thấy có những cải thiện rõ rệt về sức bền bỉ của tinh thần lẫn thể lực. Nghiên cứu gần đây hơn của Hà Lan chứng minh tyrosin tỏ ra nhạy như thế nào trong những điều kiện bị stress. 21 khoá sinh quân đội được đưa vào khoá huấn luyện chiến đấu quân sự một tuần. Mười khoá sinh được cấp nước uống với liều 2g tyrosin mỗi ngày, trong khi 11 khoá sinh kia được cấp nước uống không tyrosin. Những người có tyrosin luôn luôn có thành tích tốt hơn, cả trong nhớ tác vụ được giao lẫn trong việc theo dõi tác vụ mà họ thực hiện.

Phần sau chúng ta sẽ xem việc bổ sung các acid amin đặc hiệu như những thứ đã nói ở trên có thể giúp giải quyết hàng loạt các vấn đề về sức khoẻ tinh thần. Các vấn đề được giải quyết nhờ các acid amin tác động trực tiếp lên các chất dẫn truyền thần kinh, chẳng khác nào những loại thuốc được chỉ định. Thuốc lắc Amphetamin chẳng hạn, tác dụng bằng cách gây ra sự tiết ra quá mức adrenalin. Các thuốc chống trầm uất như Prozac có tác dụng bằng cách khoá không cho seretonin thẩm thấu trở lại, do đó giữ lâu hơn trong khe liên hợp thần kinh. Nhưng các loại thuốc ấy có nhiều hiệu ứng phụ ngoài ý muốn, và chủ yếu là tác động chống lại thiết kế tự nhiên của cơ thể.

Các dưỡng chất như acid amin có tác dụng tốt, nếu không muốn nói tốt hơn, nhưng không có phản ứng phụ trừ khi sử dụng liều cao, bởi vì sử dụng chúng là một phần của thiết kế tự nhiên của não và cơ thể bạn. Nên, cách tốt nhất để điều chỉnh não là bảo đảm bạn đưa vào cơ thể một lượng acid amin phù hợp trong chế độ ăn của bạn. Điều đó có nghĩa là ăn đạm.

K. Thức (dựa theo P. Holford)

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: