Nào ta cùng… cuốn

Tháng Năm 18, 2008

Có lẽ… cuốn là kiểu ẩm thực đặc trưng của người Việt khắp ba miền Nam, Trung, Bắc. Gì cũng có thể cuốn được, miễn có ràng bánh tráng trong nhà, vừa ăn ngon vừa trò chuyện. Món cuốn còn thể hiện được sự nhàn tản, ung dung, tém vén, khéo léo trong cách ăn uống của người Việt

Ngày tết, hầu như nhà nào cũng có năm, ba ràng bánh tráng loại dành để cuốn. Bánh tráng có nhiều loại dày mỏng khác nhau tuỳ theo cách ăn. Bánh tráng cuốn thường tráng mỏng, có vị hơi mặn và hơi yểu để cuốn không cần phải nhúng nước. Bảo quản bánh tráng ngon nhất là bọc trong lá chuối. Cũng có loại bánh tráng dày hơn, mặn mặn, ngọt ngọt, khi cuốn phải nhúng nước…

Trong cuốn có gì? Đó là cả một “thế giới” động, thực vật thu nhỏ. Cái hay của món cuốn ở chỗ, dù món chủ lực có thể là cá, thịt, bì, tôm, chả lụa… nhưng luôn có rau: xà lách, húng quế, húng lủi, diếp cá, ngò gai, tía tô, hẹ, lá ổi, kinh giới… tuỳ đặc tính vùng miền. Kèm theo rau còn vài thứ nữa mới ra hương vị cái cuốn: dưa leo, khế chua, chuối chát, đồ chua (củ cải, cà rốt, đu đủ), củ kiệu… Nói chung, trong cái cuốn nhỏ bé ấy là “bức tranh” đầy màu sắc, phong phú, hấp dẫn và đủ mặn, chua, cay, ngọt, bùi…

Thịt luộc cuốn bánh tráng

Đơn giản mà ngon hơn cả, xếp vị trí đầu bảng trong danh mục cuốn là thịt đùi heo luộc chín, có nạc có mỡ mới ngon. Quá trình luộc nên để lửa riu riu và mở hé nắp. Lấy chiếc đũa chọc qua được miếng thịt là đã chín. Vớt thịt ra, giội sơ nước lạnh, thái miếng thật mỏng. Thịt luộc cuốn bánh tráng, chấm mắm nêm, thật khó có gì ngon hơn. Để an toàn vệ sinh thực phẩm, trước khi pha chế mắm nêm, nên cho mắm vào chén chưng cách thuỷ. Tuy mùi vị có bị giảm đôi chút, nhưng yên tâm. Pha chế mắm nêm cũng là khâu quyết định. Ớt, tỏi, thơm, giã nhuyễn, pha thêm đường tuỳ theo khẩu vị, vắt ít chanh.

Nem nướng cuốn bánh tráng

Món chế biến hơi cầu kỳ và công phu nếu phải tự tay giã thịt. Đơn giản thì mua giò (lụa) sống về trữ trong tủ lạnh khi nào thích mang ra nướng. Vê, ém dẹp từng cây thịt nhỏ rồi bỏ vào lò nướng. Để tự chế biến, mua thịt nạc vai rồi nhờ hàng thịt xay qua hai lần cho nhuyễn. Nêm nếm gia vị và cũng nướng như cách trên. Nem nướng ăn thú vị quyết định ở nước chấm tương, cách làm tương tuy đơn giản nhưng để cho ngon khá tốn công. Cốm nếp mua về giã sơ (hoặc không giã) ngâm chút nước cho nở đều. Gan heo, thịt nạc bằm nhuyễn với ớt, tỏi xào chín. Nước mắm pha với đường liều lượng vừa ăn cho vào, cuối cùng cho cốm nếp vào đảo đều, nêm ít bột ngọt vừa miệng. Để tạo màu có thể cho thêm ít màu đỏ của ớt màu (hột điều) đã phi dầu.

Gỏi cuốn

Món cuốn sẵn với cái bánh tráng lớn, cắt làm đôi. Chỉ có hai thứ chủ lực là tôm và thịt luộc xắt mỏng. Gỏi cuốn ngon và khéo ở khâu sắp nhưn và rau. Trải miếng bánh tráng, phần trên miếng bánh tráng đặt lá xà lách, ít rau thơm, vài cọng hẹ dài, sao cho ló ra khỏi miếng bánh tráng, sau đó đến dưa leo, chuối chát, khế… Sắp thêm lọn bún, cuối cùng trải mấy miếng thịt heo. Phần dưới miếng bánh tráng sắp hàng dài ít con tôm (hấp hay luộc). Tém một đầu bánh tráng rồi cuộn sao cho đến gần cuối miếng bánh tráng, tôm sẽ nằm ở lớp ngoài cùng tạo màu đỏ hấp dẫn. Gỏi cuốn ăn với nước mắm ớt tỏi.

Gì cũng cuốn đặng

Thịt thưng, kho tàu, ram… cuốn bánh tráng, rau sống đều lạ miệng. Đơn giản và nhanh gọn nhất là măng cuốn bánh tráng. Tết đến nhà nào ít nhiều cũng có chút măng. Bánh tráng có sẵn, rau sống mua về rửa sạch cho vào túi nylon cất giữ trong tủ lạnh, chỉ cần bật bếp hâm lại nồi măng, múc thêm ít củ kiệu chua là chủ khách có thể rôm rả một bữa ăn.

Ngán thịt mỡ, đạm bạc hơn, xào đậu cô ve cuốn bánh tráng, chấm mắm ớt tỏi cũng ngon tuyệt. Hay giản tiện nữa, chiên vài cái trứng vịt rồi cắt sợi cuốn bánh tráng rau sống chấm mắm ớt tỏi cũng ngon mà no lòng. Chu đáo hơn, mua ít cá dành trong tủ lạnh hấp cuốn bánh tráng, rau sống dùng mấy ngày xuân cho đỡ ngán.

Tuy là món quen thuộc của người Việt, nhưng vẫn có nhiều người trẻ không biết… cuốn. Cuốn, vén khéo hầu như chỉ có ở các thế hệ từ 7X trở về trước. Khắc phục việc này, ở chợ, siêu thị hiện có bán các loại bánh tráng tròn nhỏ, mỗi cái bánh một cuốn, khó rách và dễ làm. Bạn trẻ, nào ta cùng… cuốn để cảm được cái thú vị của những món ăn nhàn tản này.

Đào Thanh Tuyền

Advertisements

Lạng Sơn có bánh cuốn trứng

Tháng Năm 16, 2008

Nước ta đi khắp trong Nam ngoài Bắc, đến đâu cũng có thể ăn được bánh cuốn. Nhưng đã đến Lạng Sơn thì càng không thể bỏ qua món ngon dân dã này

Bánh cuốn Lạng Sơn đã nổi tiếng từ lâu, từng có mặt ở đất Sài Gòn nghe đâu đã hơn nửa thế kỷ và hiện vẫn còn tồn tại trên đường Cao Thắng, quận 3. Nhưng theo những người gốc Bắc sành ăn, món bánh cuốn mang tên Lạng Sơn trên đường Cao Thắng đã bị “Nam hoá” đến hơn một nửa khi trong dĩa bánh có thêm bánh tôm, chả lụa, giá trụng, hành phi và rau thơm.

Hỏi một người Lạng Sơn chính gốc cái địa chỉ để đến ăn bánh cuốn, bạn sẽ được chỉ dẫn ngay đến quán bà Thắm ở số 14 Nguyễn Du, thị xã Lạng Sơn. Bà Thắm năm nay đã ngoài 70 và có “thâm niên” bán bánh cuốn từ hồi còn con gái. Có thể thực khách sẽ bị “cụt hứng” khi nhìn vào chiếc quán có vẻ lèo tèo trong căn phố hẹp, không bảng hiệu với vài chục chiếc ghế xúp kê quanh mấy chiếc bàn gỗ mộc không khăn trải. Nhưng dù khách có đông mấy đi nữa thì bà Thắm cũng chỉ dọn ra cho khách những chiếc bánh vừa mới hấp, mới cuốn, khói còn nghi ngút. Bột bánh mỏng, mềm, trong suốt nhưng rất dai, làm từ gạo nương. Nhân thịt bâm nhuyễn xào vừa chín với hành ngò và lá mác mật (một loại lá rừng chỉ có ở miền núi phía Bắc). Bỏ từng đoạn cuốn nóng hổi ấy vào chén nước chấm hâm nóng được hoà bằng nước mắm cốt, giấm, ớt và đặc biệt là có dầm vào mấy trái mác mật ngâm. Nếu bạn thấy hấp dẫn với loại trái ngâm này thì cứ tự tiện cho thêm vào, vì chúng sẵn bày trên bàn.

Nhưng món không thể bỏ qua ở quán này là bánh cuốn trứng. Sau khi lớp bánh được tráng, trứng gà ta được đập ra đổ vào giữa bánh rồi hấp tiếp cho đến khi lòng trắng trứng vừa chín đục tròn trịa ôm phủ lòng đỏ bên trong chỉ mới lòng đào. Trước khi cho vào dĩa, lá bánh được xếp phủ lên trứng khéo léo như têm một miếng trầu, chừng ấy bánh mới được dọn ra. Ăn bánh cuốn trứng không thể chấm mà phải chan nước chấm lên bánh, để làm sao khi đưa miếng ăn ngon nhất vào miệng thì lòng đỏ trứng hãy còn nguyên, nghe nó vỡ ra một tiếng nhẹ và nghe hương vị thơm, ngọt, cay, giòn, chua, béo tràn ngập khắp chân răng. Thưởng thức miếng ngon ấy, dù trong cái rét mùa đông, bạn vẫn nghe mồ hôi rịn ra chân tóc. Sau khi căng bụng, thêm một bát nước vối nóng khiến hơi thở bốc khói, nghe cả người rân rân sảng khoái. Dù chỉ đến Lạng Sơn một lần, cũng đủ để bạn nhớ một đời.

Nguyễn Trọng Tín